De consumentenprijsindex vanaf 2026
Geschreven door Michael Maatman op 22 juni 2026Vanaf 2026 is de consumentenprijsindex (CPI) en de Europees geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) over op een nieuw basisjaar, van 2015=100 naar 2025=100. Ook is een update van de classificatie van goederen en diensten in gebruik genomen, die beter aansluit bij veranderde consumptiepatronen. Bovendien sluit de CPI vanaf 2026 meer aan bij de HICP. Goed om te weten is dat deze wijzigingen geen invloed hebben op al gepubliceerde inflatiecijfers tot en met 2025.
1. Inleiding
In 2026 zijn enkele wijzigingen doorgevoerd in de berekening en de publicatie van de consumentenprijsindex (CPI) en de Europees geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP). Het wijzigen van het referentiejaar is gebruikelijk voor de CPI en HICP, en gebeurt in de regel eens in de tien jaar. De wijziging van het referentiejaar en andere wijzigingen hebben betrekking op de reeksen met referentiejaar 2025=100. De reeds gepubliceerde inflatie op basis van de reeks 2015=100 verandert niet.
Puntsgewijs zijn de belangrijkste wijzigingen:
- Een verschuiving van het referentiejaar van de CPI en HICP van 2015=100 naar 2025=100.
- Er is een nieuwe goederen- en dienstenclassificatie, de ECOICOPv2. Deze is voor de gebruikers van gedetailleerde gegevens van belang.
- Er zijn enkele wijzigingen in de methoden van de CPI. Dit betreft de bungalowparken (Vakantiecentra, kampeerterreinen, jeugdherbergen en dergelijke) en pakketreizen; verzorgingshuizen; kansspelen; en de prijsdefinitie van de eigen bijdrage in ziektekosten en kinderopvang.
In hoofdstuk 2 wordt een advies gegeven over het gebruik van de oude en nieuwe reeksen voor indexeringsdoeleinden. Eerder gepubliceerde cijfers op referentiejaar 2015=100 blijven beschikbaar, maar deze reeks wordt vanaf 2026 niet meer aangevuld met nieuwe verslagperioden.
In hoofdstuk 3 beschrijven wij de aanleiding voor de veranderingen, en worden deze in verder detail toegelicht. Belangrijk is de wens om aan te sluiten bij de internationale definities en methoden van de HICP. Door de wijzigingen in 2026 worden net als in 2016 een aantal verschillen weggenomen. Tevens wordt aangegeven waarom de CPI nog niet volledig op de internationale definitie wordt aangesloten. Daarna wordt in hoofdstuk 5 ingegaan op de revisiestrategie en de teruglegging van al gepubliceerde jaren volgens de nieuwe ECOICOPv2.
2. Advies over het gebruik van CPI-reeksen voor indexeringsdoeleinden
De consumentenprijsindexcijfers worden vaak gebruikt voor het aanpassen van contracten of voor het aanpassen van tarieven. In dit hoofdstuk geeft het CBS een advies over het gebruik van de verschillende indexreeksen die beschikbaar zijn.
Vanaf februari 2026 is een nieuwe CPI-reeks op basis van 2025=100 beschikbaar.
De reeks 2015=100 is per verslagmaand december 2025 stopgezet, maar de uitkomsten blijven wel beschikbaar. De reeks 2025=100 leidt in een beperkt aantal gevallen tot andere uitkomsten over de ontwikkeling van de indexcijfers dan de uitkomsten die eerder op basis van de reeks 2015=100 zijn gepubliceerd.
Waar in regelgeving of contracten een indexering met de consumentenprijsindex is vastgelegd, adviseert het CBS om gebruik te maken van de CPI-reeksen en niet van de HICP-reeks, tenzij het gebruik van de Europees geharmoniseerde consumentenprijsindex HICP expliciet in de regels of het contract is vastgelegd.
Bij de keuze tussen het gebruik van de oude en de nieuwe CPI-reeks adviseert het CBS het volgende:
- Bij aanpassingen van contracten over perioden die eindigen in het jaar 2025 of eerder wordt geadviseerd om gebruik te maken van de prijsontwikkeling zoals berekend in de reeks 2015=100.
- Bij aanpassingen van contracten over perioden die eindigen in januari 2026 of later wordt geadviseerd om gebruik te maken van de prijsontwikkeling zoals berekend in de reeks 2025=100.
Op de website van het CBS is een aparte webpagina beschikbaar met een verdere toelichting over indexeringen: Indexeringen voor nieuwe contracten | CBS
3. Aanleiding voor de veranderingen
De reeks 2025=100 wijkt qua methode op enkele punten af van de reeks 2015=100.
In het algemeen probeert het CBS bij nationale statistieken aan te sluiten bij internationale definities en methoden. Alleen als er goede redenen zijn om van internationale definities af te wijken, wordt daarvoor gekozen. Vanaf 2026 sluit de prijsdefinitie van de CPI voor de eigen bijdrage van ziektekosten en kinderopvang aan bij die van de HICP. Ook is de COICOP verzorgingshuizen aan de CPI toegevoegd. Daarmee zijn de overeenkomsten tussen de CPI en HICP groter dan voorheen.
De CPI is net als de HICP overgestapt op het nieuwe indexreferentiejaar 2025 en de nieuwe classificatie van bestedingen. Belangrijke verschillen tussen de twee reeksen blijven bestaan, zoals de kosten van het eigen woningbezit. De belangrijkste reden hiervoor is dat de behandeling van eigen woningbezit in de HICP nog ter discussie staat. De lange onderzoeksbeschrijving gaat in op deze verschillen en de algemene opzet van de CPI en HICP.
Bron: www.cbs.nl
